İşten ayrılan işçiler, çalışma süreleri boyunca hak kazandıkları ancak kullanamadıkları yıllık izinlerin ücretini işverenden talep edebilir. İşçinin istifa etmesi, işveren tarafından işten çıkarılması veya iş sözleşmesinin başka bir nedenle sona ermesi, kullanılmayan yıllık izin ücretinin ödenmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Kullanılmayan yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden hesaplanır. İşverenin bu ücreti ödememesi hâlinde işçi, yasal şartlar çerçevesinde arabuluculuk ve iş mahkemesi yoluyla alacağını talep edebilir.
Bu yazıda kullanılmayan yıllık izin ücretinin hangi şartlarda alınabileceği, nasıl hesaplandığı, zamanaşımı süresi ve işveren ödeme yapmadığında izlenebilecek hukuki yollar ele alınmaktadır.
1. Kullanılmayan yıllık izin ücreti nedir?
Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenmesini sağlamak amacıyla kanunla güvence altına alınmış bir haktır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesi uyarınca, genel olarak işyerinde işe başladığı tarihten itibaren deneme süresi de dâhil olmak üzere en az bir yıl çalışan işçi yıllık ücretli izne hak kazanır.
İşçi çalışmaya devam ederken yıllık izin hakkını kural olarak dinlenme amacıyla kullanır. Kullanılmayan izin günlerinin ücret olarak talep edilmesi ise iş sözleşmesinin sona ermesiyle gündeme gelir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesine göre, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine ödenmesi gerekir.
Dolayısıyla işveren, işçinin kullanmadığı yıllık izinleri yalnızca işten ayrıldığı gerekçesiyle yok sayamaz.
2. Yıllık izin hakkı kaç gündür?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesinde düzenlenen asgari yıllık izin süreleri, işçinin hizmet süresine göre belirlenir.
| İşçinin hizmet süresi | Asgari yıllık izin |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dâhil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün |
Bu süreler kanundaki asgari sürelerdir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle daha uzun izin süreleri kararlaştırılabilir.
Ayrıca 18 yaşında ve daha küçük işçiler ile 50 yaşında ve daha büyük işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık izin süreleri de kanunda öngörülen şekilde artırılır.
İşçinin toplam izin alacağı hesaplanırken işe giriş ve çıkış tarihleri, her izin döneminde kazanılan gün sayısı, kullanılan izinler ve varsa daha avantajlı sözleşme hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
3. Kullanılmayan yıllık izin ücreti nasıl hesaplanır?
Kullanılmayan yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret esas alınarak hesaplanır. Uygulamada hesaplama yapılırken günlük ücret ile kullanılmayan izin günü sayısı dikkate alınır.
Aylık ücretle çalışan bir işçi bakımından temel hesaplama şöyledir:
Aylık brüt ücret ÷ 30 × kullanılmayan izin günü
Örneğin, işten ayrıldığı tarihte aylık brüt ücreti 36.000 TL olan ve 10 gün kullanılmamış yıllık izni bulunan bir işçinin hesabı şu şekildedir:
- Aylık brüt ücret: 36.000 TL
- Günlük brüt ücret: 36.000 ÷ 30 = 1.200 TL
- Kullanılmayan izin: 10 gün
- Toplam brüt yıllık izin ücreti: 1.200 × 10 = 12.000 TL
Bu örnekte hesaplanan tutar brüttür. İşçinin eline geçecek net tutar, uygulanması gereken yasal kesintilere göre değişebilir.
Ücretin sabit olmadığı, prim veya komisyon gibi değişken unsurların bulunduğu durumlarda hesaplama özellik gösterebilir. Bu nedenle her olayda işçinin ücret yapısı ve ilgili mevzuat ayrıca incelenmelidir.
4. İşten istifa eden işçi yıllık izin ücretini alabilir mi?
Evet. İş sözleşmesinin işçi tarafından istifa yoluyla sona erdirilmesi, kullanılmayan yıllık izin ücretini talep etme hakkını tek başına ortadan kaldırmaz.
Örneğin, bir işçi aynı işyerinde sekiz yıl çalışmış ve ayrıldığı tarihte 18 gün kullanılmamış yıllık izni kalmışsa, diğer koşulların da sağlanması hâlinde bu günlerin ücretini isteyebilir.
İşçinin kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmaması ile kullanılmayan yıllık izin ücretine hak kazanması birbirinden farklı konulardır. İstifa eden işçi kıdem tazminatına hak kazanamasa dahi kullanılmamış yıllık izin ücretini talep edebilir.
5. İşveren yıllık izin ücretini ödemezse ne yapılmalıdır?
İşverenin kullanılmayan yıllık izin ücretini ödememesi durumunda işçi, alacağının tahsili için hukuki yollara başvurabilir. İzlenebilecek yol genel olarak şöyledir:
1. İzin kayıtları ve iş belgeleri incelenmelidir.
İşçinin işe giriş ve çıkış tarihleri, izin kayıtları, bordroları, ücret belgeleri ve varsa iş sözleşmesi incelenerek kullanılmayan izin günleri belirlenmelidir.
2. İşverenden ödeme talep edilebilir.
İşçi, ödenmeyen yıllık izin ücretinin kendisine ödenmesini yazılı olarak talep edebilir. Ancak bu talep, tek başına her durumda zamanaşımını durdurmaz veya kesmez.
3. Zorunlu arabuluculuğa başvurulmalıdır.
İşçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce kural olarak arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir.
4. İş mahkemesinde dava açılabilir.
Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamaması hâlinde işçi, talep koşullarına ve dosyanın durumuna göre iş mahkemesinde alacak davası açabilir.
6. Yıllık izin kullandırıldığını kim ispatlamalıdır?
Yıllık izin uyuşmazlıklarında önemli konulardan biri, işçinin izinlerini gerçekten kullanıp kullanmadığıdır.
Yıllık izinlerin kullandırıldığını ispatlama yükümlülüğü kural olarak işverene aittir. İşveren, izin kayıt belgesi veya eşdeğer nitelikteki belgelerle izinlerin kullandırıldığını ortaya koyabilir.
İşçi ise çalıştığı dönemi, ücretini ve talep ettiği alacağın dayanaklarını açıklamalı; elindeki belgeleri de uyuşmazlık dosyasına sunmalıdır.
İzin defteri, imzalı izin formları, personel kayıtları, ücret bordroları ve işyeri yazışmaları somut olayın özelliklerine göre önem taşıyabilir. Belgelerin değerlendirilmesi, uyuşmazlığın niteliğine ve delillerin güvenilirliğine bağlıdır.
7. Kullanılmayan yıllık izin ücretinde zamanaşımı kaç yıldır?
Kullanılmayan yıllık izin ücretinde zamanaşımı süresi 5 yıldır. Bu süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Bu husus, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesi ile işçilik alacaklarına ilişkin zamanaşımı düzenlemeleri kapsamında değerlendirilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 24 Nisan 2025 tarihli, 2025/3412 E. ve 2025/5897 K. sayılı kararında da iş sözleşmesi devam ettiği sürece yıllık izin alacağında zamanaşımının işlemeye başlamadığı; sürenin sözleşmenin sona ermesiyle başladığı yönündeki yaklaşım ele alınmıştır.
Bununla birlikte somut olayda zamanaşımını etkileyebilecek hukuki işlemler ve geçiş hükümleri ayrıca incelenmelidir. Hak kaybı yaşamamak için işten ayrılma tarihinden itibaren gecikmeden hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.
8. İşçi çalışmaya devam ederken kullanmadığı izinlerin parasını isteyebilir mi?
Yıllık ücretli izin hakkı, işçi çalışmaya devam ederken kural olarak dinlenme yoluyla kullandırılmalıdır. İşverenin, işçinin yıllık izin hakkını yalnızca para ödeyerek ortadan kaldırması mümkün değildir.
Kullanılmayan izinlerin ücrete dönüşmesi, esas olarak iş sözleşmesinin sona ermesiyle gerçekleşir. İşçi işten ayrıldığında hak kazanmış olduğu ancak kullanmadığı izinlerin ücretini talep edebilir.
Bu nedenle çalışanların yıllık izinlerini kullanmaları ve işverenin de izinleri mevzuata uygun biçimde kullandırması gerekir.
9. İşveren yıllık izin ücretini son maaşla birlikte ödemek zorunda mı?
İş Kanunu’nun 59. maddesi, iş sözleşmesinin sona ermesiyle kullanılmamış yıllık izin ücretinin ödenmesini öngörür. Dolayısıyla bu alacak, iş ilişkisinin sona ermesiyle muaccel hâle gelir.
Ödeme yapılmaması durumunda işçi, alacağını diğer koşullar çerçevesinde talep edebilir. Yıllık izin ücreti; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma veya diğer işçilik alacaklarından ayrı bir alacak kalemidir. Her alacağın kendi koşulları ve hesaplama yöntemi dikkate alınmalıdır.
Sıkça sorulan sorular
İşten çıkarılan işçi yıllık izin ücreti alabilir mi?
Evet. İş sözleşmesinin sona ermesiyle kullanılmamış yıllık izinler ücrete dönüşür. İşçi, hak kazandığı ve kullanmadığı izinlerin ücretini talep edebilir.
İzinlerim yıllarca biriktiyse hepsinin ücretini alabilir miyim?
İş sözleşmesinin sona erdiği tarihte hak kazanılmış ve kullanılmamış izinler esas alınır. İzinlerin hesabı, kullanılan günler ve işçinin hizmet kayıtları üzerinden yapılır. Zamanaşımı bakımından da sözleşmenin sona erdiği tarih dikkate alınır.
İşveren izin formu gösterirse alacağımı kaybeder miyim?
İzin formunun içeriği, imza durumu, izin tarihleri ve diğer kayıtlarla uyumu değerlendirilmelidir. Her belgenin somut olayda aynı ispat gücüne sahip olduğu söylenemez.
Yıllık izin ücreti ödenmezse doğrudan dava açabilir miyim?
İşçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda kural olarak önce zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulması gerekir. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılması gündeme gelebilir.
Sonuç
Kullanılmayan yıllık izin ücreti, işçinin kanundan doğan önemli işçilik alacaklarından biridir. İş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte işçi, hak kazandığı ancak kullanmadığı izin günlerinin ücretini sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden talep edebilir.
İşverenin izinlerin kullandırıldığını veya ücretlerinin ödendiğini ileri sürdüğü durumlarda kayıtların incelenmesi; izin günlerinin, ücretin ve zamanaşımı süresinin doğru belirlenmesi önemlidir. Ödeme yapılmaması hâlinde zorunlu arabuluculuk ve ardından iş mahkemesi yoluyla alacağın tahsili değerlendirilebilir.