Eşlerden birinin boşanmak istememesi, diğer eşin boşanma davası açmasına engel değildir. Türk hukukunda boşanma davası açmak için her iki eşin de boşanmayı kabul etmesi zorunlu değildir. Ancak eşlerden biri boşanmaya karşı çıkıyorsa süreç, anlaşmalı boşanma yerine çekişmeli boşanma davası olarak ilerleyebilir.
Evliliğini sona erdirmek isteyen ancak eşinin boşanmayı kabul etmemesi nedeniyle ne yapacağını bilemeyen kişiler açısından boşanma sebeplerinin belirlenmesi, delillerin toplanması ve dava sürecinin doğru yürütülmesi önem taşır.
1. Eşim Boşanmayı Kabul Etmiyorsa Dava Açabilir miyim?
Evet. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi uyarınca evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
Bu nedenle eşinizin boşanmayı kabul etmemesi, tek başına dava açmanıza engel olmaz. Ancak mahkemenin boşanmaya karar verebilmesi için ileri sürülen boşanma sebebinin kanuni şartlarının oluşması ve gerekli vakıaların ispatlanması gerekir.
Eşiniz boşanmak istemediğini belirterek davaya karşı çıkabilir. Mahkeme bu durumda tarafların iddialarını, savunmalarını ve sundukları delilleri değerlendirerek karar verir.
2. Eşim İstemiyorsa Anlaşmalı Boşanma Yapabilir miyim?
Anlaşmalı boşanma için eşlerin boşanma konusunda ortak iradeye sahip olması gerekir. Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında anlaşmalı boşanma için genel olarak şu şartlar aranır:
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması,
- Eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davanın diğer eş tarafından kabul edilmesi,
- Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi,
- Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda yapılan düzenlemenin hâkim tarafından uygun bulunması.
Eşiniz boşanmayı kesin olarak reddediyorsa anlaşmalı boşanma yoluyla evliliği sona erdirmek mümkün olmayabilir. Bu durumda koşulları varsa çekişmeli boşanma davası açılması değerlendirilmelidir.
3. Çekişmeli Boşanma Davası Hangi Sebeplerle Açılabilir?
Çekişmeli boşanma davasında, somut olayın özelliklerine göre çeşitli kanuni boşanma sebeplerine dayanılabilir.
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması
Eşler arasındaki sürekli anlaşmazlıklar, ağır geçimsizlik, güven ilişkisinin ciddi biçimde zedelenmesi ve ortak hayatın sürdürülememesi gibi olaylar, şartları oluştuğunda genel boşanma sebebi kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak her tartışma veya fikir ayrılığı tek başına boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir. Olayların evlilik birliğine etkisi ve tarafların kusur durumu birlikte değerlendirilir.
Zina
Eşlerden birinin zina etmesi, Türk Medeni Kanunu’nun 161. maddesinde düzenlenen özel boşanma sebebidir. Bu sebebe dayanılacaksa kanunda öngörülen hak düşürücü süreler dikkate alınmalıdır.
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
Eşlerden birinin diğerinin hayatına kastetmesi, ona pek kötü davranması veya ağır derecede onur kırıcı davranışlarda bulunması, kanuni şartları gerçekleştiğinde özel boşanma sebebi oluşturabilir.
Terk
Eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla diğerini terk etmesi veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemesi, kanundaki koşullar ve ihtar usulü çerçevesinde değerlendirilir. Terk nedeniyle boşanma davasında özel şartlar bulunduğundan yalnızca eşlerin ayrı yaşıyor olması yeterli değildir.
Somut olayda hangi boşanma sebebine dayanılacağı, yaşanan olaylar ve mevcut deliller dikkate alınarak belirlenmelidir.
4. Boşanma Davasında Hangi Deliller Kullanılabilir?
Eşiniz boşanmayı kabul etmiyorsa, dava bakımından ileri sürdüğünüz vakıaları hukuka uygun delillerle desteklemeniz önemlidir.
Somut olayın niteliğine göre şu deliller gündeme gelebilir:
- Mesajlaşmalar ve yazışmalar,
- Hukuka uygun şekilde elde edilmiş fotoğraf, video ve ses kayıtları,
- Tanık beyanları,
- Hastane ve sağlık kayıtları,
- Kolluk tutanakları ve ilgili resmî belgeler,
- Ekonomik şiddet, tehdit veya fiziksel şiddet iddialarına ilişkin belgeler,
- Gerekli şartları varsa sosyal ve ekonomik durum araştırması.
Her delilin hukuka uygunluğu ve uyuşmazlıkla bağlantısı ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle gizli ses kayıtları, özel hayatın gizliliği ve kişisel veriler bakımından hukuki sorun doğurabilir. Bu nedenle delil toplarken hukuka aykırı yöntemlerden kaçınılmalıdır.
5. Eşim Boşanmak İstemiyorsa Dava Ne Kadar Sürer?
Çekişmeli boşanma davalarının süresi; mahkemenin iş yoğunluğuna, tarafların iddialarına, tanık sayısına, delillerin toplanmasına, bilirkişi veya sosyal inceleme ihtiyacına ve kanun yolu başvurularına göre değişir.
Bu nedenle her boşanma davasının belirli bir süre içinde sonuçlanacağını söylemek mümkün değildir. Delillerin eksiksiz sunulması ve usul işlemlerinin zamanında yerine getirilmesi sürecin sağlıklı yürütülmesine katkı sağlayabilir.
Eşinizin boşanmayı kabul etmemesi, davanın mutlaka reddedileceği veya sonsuza kadar devam edeceği anlamına gelmez.
6. Boşanma Davası Açılırsa Nafaka ve Velayet Talep Edilebilir mi?
Boşanma davası devam ederken eşler ve çocuklar bakımından geçici hukuki önlemler alınabilir.
Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca hâkim, dava süresince gerekli hâllerde eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin önlemleri resen alabilir.
Somut olayın koşullarına göre;
- Dava süresince tedbir nafakası,
- Çocuk için geçici velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi,
- Boşanma sonrasında şartları oluşursa yoksulluk nafakası,
- Çocuk için iştirak nafakası,
- Kanuni şartları varsa maddi ve manevi tazminat,
talep edilebilir.
Nafaka ve tazminatın miktarı otomatik olarak belirlenmez. Tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kusur durumu ve ilgili talebin kanuni şartları dikkate alınır. Velayette ise temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.
7. Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde, kanun gereğince belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.
Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesine göre boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Dava açılmadan önce yetkili mahkemenin ve talep edilecek hukuki sonuçların doğru belirlenmesi önemlidir.
8. Eşim Boşanmayı Kabul Etmiyorsa Ne Yapmalıyım?
Eşiniz boşanmayı kabul etmiyorsa öncelikle evlilik birliğinin neden sürdürülemediğini ortaya koyan olayları belirlemeniz gerekir. Daha sonra bu olayların hangi boşanma sebebini oluşturduğu ve hangi delillerle ispatlanabileceği değerlendirilmelidir.
İzlenebilecek temel adımlar şunlardır:
- Boşanmaya neden olan olayları tarih sırasına göre belirleyin.
- Elinizdeki hukuka uygun delilleri ve tanıkları tespit edin.
- Nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimiyle ilgili taleplerinizi değerlendirin.
- Dava dilekçesini doğru hukuki sebebe ve somut olaylara dayandırın.
- Dava sürecindeki tebligatları, duruşmaları ve kanuni süreleri takip edin.
Boşanma davasında yalnızca boşanma talebinin değil, mali sonuçların ve varsa çocuklara ilişkin taleplerin de doğru ele alınması gerekir.
Sonuç
Eşiniz boşanmayı kabul etmiyorsa da kanuni şartların bulunması hâlinde çekişmeli boşanma davası açabilirsiniz. Mahkeme, tarafların iradelerinden bağımsız olarak ileri sürülen vakıaları, delilleri ve kanuni boşanma sebeplerini değerlendirir.
Boşanma sürecinde hak kaybı yaşamamak için boşanma sebebinin doğru belirlenmesi, delillerin hukuka uygun şekilde sunulması ve nafaka, velayet ile tazminat taleplerinin somut olaya göre hazırlanması önem taşır.
Şahintürk Hukuk ve Danışmanlık, aile hukuku uyuşmazlıkları ve boşanma süreçleri hakkında hukuki bilgilendirme ve değerlendirme sunabilir.