Kişisel bilgilerin kişinin bilgisi ve rızası dışında sosyal medyada yayımlanması, WhatsApp gruplarında paylaşılması, başkalarına gönderilmesi veya internet ortamında yayılması ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir. Telefon numarası, adres, kimlik bilgileri, sağlık kayıtları, fotoğraflar ve kişiyi belirlenebilir kılan diğer bilgiler, olayın niteliğine göre kişisel veri kapsamında değerlendirilebilir.
Peki, kişisel veriler izinsiz paylaşılırsa ne yapılabilir? Kişisel verileri paylaşan kişi hakkında suç duyurusunda bulunulabilir mi? Paylaşımın silinmesi istenebilir mi? Kişisel Verileri Koruma Kurumuna nasıl şikâyet edilir? Maddi veya manevi tazminat talep etmek mümkün müdür?
Bu yazıda, kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşılması durumunda başvurulabilecek hukuki yolları ve dikkat edilmesi gereken süreleri açıklıyoruz.
1. Kişisel Veri Nedir?
Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Bir bilginin kişisel veri sayılması için mutlaka gizli olması veya özel nitelikli veri kapsamında bulunması gerekmez.
Olayın koşullarına göre aşağıdaki bilgiler kişisel veri niteliği taşıyabilir:
- Ad ve soyadı.
- Telefon numarası ve ev adresi.
- T.C. kimlik numarası.
- Fotoğraf ve kişiyi belirlenebilir kılan görüntüler.
- E-posta adresi ve kişiye ait hesap bilgileri.
- Sağlık bilgileri ve tıbbi kayıtlar.
- Konum bilgileri.
- Kişiyle ilişkilendirilebilen finansal bilgiler.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) 3. maddesinde kişisel veri tanımlanmış; 4. maddesinde ise kişisel verilerin işlenmesinde uyulması gereken genel ilkeler düzenlenmiştir.
Her kişisel verinin paylaşılması otomatik olarak hukuka aykırı değildir. Paylaşımın hukuki dayanağı, amacı, kapsamı, ilgili kişinin rızası ve kanunda öngörülen diğer işleme şartları birlikte değerlendirilmelidir.
2. Kişisel Verilerin İzinsiz Paylaşılması Suç mudur?
Kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde başkasına verilmesi veya yayılması, olayın özelliklerine göre suç oluşturabilir.
Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesinde, kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi için iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
Örneğin, somut olayın koşullarına göre;
- Bir kişinin adres ve telefon bilgilerinin hukuka aykırı biçimde internet ortamında yayımlanması,
- Başkasına ait kimlik bilgilerinin yetkisiz kişilere gönderilmesi,
- Bir kişiye ait özel kayıtların hukuka aykırı biçimde başkalarına aktarılması,
- Kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde ele geçirilerek üçüncü kişilerle paylaşılması,
ceza hukuku bakımından değerlendirme konusu olabilir.
Bununla birlikte her izinsiz paylaşımın doğrudan TCK m. 136 kapsamında suç oluşturduğu söylenemez. Bilginin kişisel veri niteliği, paylaşımın hukuka aykırılığı, olayın gerçekleşme biçimi ve uygulanabilecek diğer hükümler incelenmelidir.
TCK m. 137’de, kanunda belirtilen suçların kamu görevlisi tarafından görevin sağladığı yetkinin kötüye kullanılmasıyla veya belirli mesleklerin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi gibi nitelikli hâller düzenlenmiştir.
Hukuki dayanak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 136 ve 137. Mevzuat için tıklayın.
3. Kişisel Veriler İzinsiz Paylaşılırsa Nereye Şikâyet Edilir?
Kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşılması durumunda, olayın niteliğine göre birden fazla hukuki yol gündeme gelebilir.
A. Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu
Paylaşımın suç oluşturduğu düşünülüyorsa Cumhuriyet başsavcılığına başvurularak suç duyurusunda bulunulabilir. Kolluk birimlerine de ihbarda bulunulması mümkündür.
Başvuruda mümkün olduğunca şu bilgiler belirtilmelidir:
- Paylaşımı yaptığı düşünülen kişi veya kişiler.
- Paylaşımın tarihi ve gerçekleştiği platform.
- Paylaşılan verinin niteliği.
- İçeriğin kimlerle paylaşıldığı veya nerede yayımlandığı.
- Olayı destekleyen ekran görüntüleri, bağlantılar ve diğer deliller.
- Varsa ortaya çıkan zarar ve devam eden ihlal.
TCK m. 136 kapsamındaki kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu, TCK m. 139’da şikâyete bağlı suçlar için öngörülen istisnanın dışında tutulmuştur. Bu nedenle söz konusu suç bakımından soruşturma kural olarak şikâyet şartına bağlı değildir. Bununla birlikte somut olayda başka suçların bulunması, suç vasfı ve uygulanacak usul ayrıca değerlendirilmelidir.
B. Kişisel Verileri Koruma Kurumuna şikâyet
Kişisel verilerin KVKK kapsamındaki bir veri sorumlusu tarafından hukuka aykırı işlenmesi veya paylaşılması söz konusuysa Kişisel Verileri Koruma Kurumuna (KVKK Kurulu) şikâyet yolu gündeme gelebilir.
Ancak Kurula şikâyetten önce, kural olarak ilgili veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Doğrudan Kurula şikâyet etmek, kanundaki başvuru şartını karşılamayabilir.
Bu yol ile ceza soruşturması birbirinden farklıdır. Olayın koşullarına göre her iki başvuru yolu da değerlendirilebilir.
4. KVKK Kapsamında Hangi Haklar Kullanılabilir?
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 11. maddesi, ilgili kişilere kişisel verileri üzerinde çeşitli haklar tanımaktadır.
Kişisel verileri hukuka aykırı şekilde paylaşılan kişi, somut olayın koşullarına göre veri sorumlusundan;
- Kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenmeyi,
- İşlenmişse buna ilişkin bilgi talep etmeyi,
- Verilerin işlenme amacını ve amaca uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi,
- Verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri öğrenmeyi,
- Eksik veya yanlış işlenen verilerin düzeltilmesini istemeyi,
- Kanuni şartları oluşmuşsa verilerin silinmesini veya yok edilmesini istemeyi,
- Düzeltme, silme veya yok etme işlemlerinin verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini talep etmeyi,
- Kanuna aykırı veri işlenmesi nedeniyle zarara uğramışsa zararının giderilmesini talep etmeyi,
isteyebilir.
Bu hakların kullanılması, her talebin koşulsuz olarak kabul edileceği anlamına gelmez. Veri sorumlusunun hukuki yükümlülükleri, verinin saklanmasını gerektiren mevzuat hükümleri ve somut olayın koşulları dikkate alınır.
Ayrıca KVKK’da gerçek kişilerin tamamen kendileriyle veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetleri kapsamında, verilerin üçüncü kişilere verilmemesi ve veri güvenliği yükümlülüklerine uyulması şartıyla işlediği kişisel verilere ilişkin istisna bulunmaktadır. Dolayısıyla her özel kişi arasındaki veri paylaşımı uyuşmazlığı otomatik olarak KVKK Kurulunun görev alanına girmez; ceza hukuku ve kişilik hakları hükümleri yine gündeme gelebilir.
5. Kişisel Verileri Koruma Kurumuna Başvuru Süresi Nedir?
KVKK kapsamında Kurula şikâyet yoluna başvurulabilmesi için öncelikle veri sorumlusuna başvuru yapılması gerekir.
6698 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca veri sorumlusu, başvuruyu talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç 30 gün içinde sonuçlandırmalıdır.
Başvuru reddedilirse, verilen cevap yetersiz bulunursa veya süresi içinde cevap verilmezse, Kanun’un 14. maddesindeki koşullarla Kurula şikâyet yoluna başvurulabilir.
Kurula şikâyet süresi, genel olarak:
- Veri sorumlusunun cevabının öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün,
- Her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren 60 gün
olarak düzenlenmiştir.
Cevap verilmemesi veya geç cevap verilmesi gibi durumlarda sürelerin nasıl hesaplanacağı ayrıca dikkate alınmalıdır. Kişisel Verileri Koruma Kurulunun sürelerin hesaplanmasına ilişkin açıklamaları da incelenmelidir.
Başvuru ve şikâyet sürecine ilişkin resmî bilgi: Kişisel Verileri Koruma Kurumu – Şikâyet Hakkı.
6. WhatsApp’ta veya Sosyal Medyada Kişisel Veriler Paylaşılırsa Ne Yapılmalı?
Kişisel verilerin WhatsApp gruplarında, Instagram’da, Facebook’ta veya başka bir internet platformunda paylaşılması durumunda öncelikle paylaşımın devam etmesini önlemeye ve delilleri korumaya yönelik adımlar atılmalıdır.
Şu işlemler değerlendirilebilir:
- Delilleri koruyun. Paylaşımın ekran görüntülerini alın; tarih, kullanıcı adı, grup veya hesap bilgisi ve mümkünse bağlantıyı kaydedin.
- İçeriğin kaldırılmasını talep edin. Paylaşımı yapan kişiye veya ilgili platforma bildirimde bulunabilirsiniz.
- Veri sorumlusunu belirleyin. Olay KVKK kapsamındaysa ilgili veri sorumlusuna başvurarak hukuka aykırı işleme veya paylaşımın sona erdirilmesini talep edebilirsiniz.
- Suç şüphesi varsa başvurun. Olayın niteliğine göre Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu yapılabilir.
- Zarar doğmuşsa hukuki talepleri değerlendirin. Kişilik haklarının ihlali veya maddi zarar söz konusuysa tazminat ve diğer hukuki yollar gündeme gelebilir.
Delillerin elde edilme yöntemi de hukuka uygun olmalıdır. Başkasının hesabına izinsiz girmek, özel yazışmalarını hukuka aykırı şekilde ele geçirmek veya kişisel verileri yeniden yaymak yeni hukuki sorunlar doğurabilir.
İçerik sosyal medyada yayımlanmışsa, yalnızca ilk paylaşımın değil, sonraki yeniden paylaşımların ve yayılmanın kapsamının da belgelenmesi faydalıdır.
7. Kişisel Verileri Paylaşılan Kişi Manevi Tazminat İsteyebilir mi?
Kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşılması, kişinin özel hayatını veya kişilik haklarını ihlal ediyorsa olayın koşullarına göre manevi tazminat talep edilmesi mümkün olabilir.
Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. maddeleri, kişilik haklarına yönelik saldırılara karşı korunma ve hukuki taleplerde bulunma imkânları düzenler. Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesi de kişilik hakkının zedelenmesi hâlinde manevi tazminat talebinin hukuki dayanaklarından biridir.
Ayrıca KVKK’nın 14. maddesinin üçüncü fıkrası, kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat haklarını saklı tutar.
Tazminat talebinde paylaşımın hukuka aykırılığı, kişilik hakkına etkisi, olayın ağırlığı ve somut olayda aranması gereken diğer koşullar değerlendirilir. Her veri ihlalinde otomatik olarak manevi tazminat ödeneceği söylenemez.
Maddi zarar ortaya çıkmışsa, zararın miktarı ve hukuka aykırı davranışla bağlantısı da ayrıca ispatlanmalıdır.
8. Kişisel Verilerin İzinsiz Paylaşılması Suçunun Cezası Nedir?
Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesine göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılabilir.
Bu cezanın uygulanabilmesi için olayın ilgili suçun kanuni unsurlarını taşıması gerekir. Her veri paylaşımı veya rızanın bulunmadığı her işlem otomatik olarak bu suçu oluşturmaz; hukuka aykırılık ve diğer unsurlar somut olay üzerinden incelenir.
Bazı durumlarda paylaşımın niteliğine göre TCK’nın özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu düzenleyen 134. maddesi veya diğer ceza hükümleri de gündeme gelebilir. Aynı olayda hangi suçun oluştuğu, deliller ve fiilin özellikleri değerlendirilerek belirlenir.
Kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşılması nedeniyle ceza soruşturması yürütülmesi, ayrıca KVKK kapsamındaki idari süreçlerin veya tazminat taleplerinin değerlendirilmesine engel değildir.
9. Kişisel Veriler İzinsiz Paylaşılırsa Delil Olarak Neler Kullanılabilir?
Hukuki başvurularda olayın nasıl gerçekleştiğini ve verilerin kim tarafından paylaşıldığını ortaya koyan deliller önem taşır.
Somut olaya göre şu belgeler kullanılabilir:
- Paylaşımın ekran görüntüleri.
- İnternet sayfası veya sosyal medya bağlantıları.
- Mesajlaşma kayıtları.
- E-posta yazışmaları.
- Paylaşımın tarihini ve kapsamını gösteren kayıtlar.
- Tanık anlatımları.
- Platforma yapılan şikâyet ve bildirim kayıtları.
- Hukuka uygun biçimde elde edilmiş diğer belgeler.
Ekran görüntüleri tek başına her olayda kesin ispat sağlamayabilir. İçeriğin kaynağı, bütünlüğü, paylaşımın kime ait olduğu ve elde edilme yöntemi ayrıca incelenebilir.
Delillerin korunması amacıyla orijinal kayıtların saklanması ve içeriğin gereksiz yere başkalarına gönderilmemesi önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Birisi telefon numaramı izinsiz paylaşırsa ne yapabilirim?
Paylaşımın ekran görüntülerini ve bağlantısını saklayabilir, içeriğin kaldırılmasını talep edebilir ve olayın niteliğine göre savcılığa başvurabilirsiniz. KVKK kapsamındaki bir veri sorumlusunun işlemi söz konusuysa ilgili başvuru ve şikâyet yolları da değerlendirilebilir.
Bir kişinin fotoğrafını izinsiz paylaşmak suç mudur?
Her fotoğraf paylaşımı aynı hukuki değerlendirmeye tabi değildir. Fotoğrafın kişisel veri niteliği, paylaşımın hukuki dayanağı, kişinin belirlenebilirliği ve görüntünün özel hayata ilişkin olup olmadığı önemlidir. Somut olayda TCK m. 136 veya özel hayatın gizliliğine ilişkin diğer hükümler gündeme gelebilir.
Kişisel verileri izinsiz paylaşan kişi hakkında doğrudan dava açılabilir mi?
Olayın niteliğine göre ceza soruşturması, kişilik haklarının korunmasına ilişkin hukuk davaları veya tazminat talepleri gündeme gelebilir. KVKK Kuruluna şikâyet için ise kural olarak öncelikle veri sorumlusuna başvuru yapılmalıdır.
Kişisel verilerin silinmesi istenebilir mi?
KVKK kapsamındaki bir veri sorumlusundan, kanuni şartları oluşmuşsa verilerin silinmesi veya yok edilmesi talep edilebilir. Bununla birlikte verilerin saklanmasını gerektiren başka bir hukuki yükümlülük varsa talebin sonucu farklı olabilir. İnternet ortamındaki içeriklerin kaldırılması için platformun kendi bildirim mekanizmaları da kullanılabilir.
Kişisel verileri paylaşan kişi hapis cezası alır mı?
TCK m. 136 kapsamındaki suçun unsurları oluşursa iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Ancak suçun oluşup oluşmadığı ve uygulanacak yaptırım, soruşturma ve yargılama sonucunda somut olayın koşullarına göre belirlenir.
Sonuç
Kişisel verilerin izinsiz paylaşılması durumunda, paylaşımın niteliğine göre ceza hukuku, kişisel verilerin korunması mevzuatı ve kişilik haklarına ilişkin hukuk hükümleri kapsamında başvuru yolları bulunabilir.
İlk aşamada paylaşımın delilleri hukuka uygun biçimde korunmalı, verinin hangi kişi veya kurum tarafından ve hangi ortamda yayıldığı belirlenmeli, ardından uygun başvuru yolu seçilmelidir. KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet süreleri özellikle takip edilmelidir.
Kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşılması nedeniyle zarara uğrayan kişiler, somut olayın şartlarına göre içeriğin kaldırılmasını, verilerin silinmesini, hukuki koruma tedbirlerini veya tazminat talep etmeyi değerlendirebilir.
Şahintürk Hukuk ve Danışmanlık olarak, kişisel verilerin korunması ve hukuka aykırı paylaşım iddialarında her olayın kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatırız.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Başvuru yolları ve hukuki sonuçlar, olayın özelliklerine ve uygulanabilir mevzuata göre değişebilir.